بولوت

آته نیاز آخوند- نیازی 1844نچی ییلده خوارزم ولایتی ده توغیلدی. نیازی ایلک بیلیمینی اوز قیشلاغیده آلیب ، کیینچه لیک خیوه نینگ عربخان مدرسه سیگه کیله دی. بو ییرده  اون سکیز ییل استقامت قیله دی. عربی و فارسی تیل لرینی یخشی ایگلله یدی ، ریاضیات علم لرینی قیزیقیب اورگه ندی . آته نیاز یاشلیک چاغلریده ناق شعر نی سیویب قاله دی. اوزبیک ادبیاتی، شونینگدیک شرق کلاسیک شاعرلری اثر لرینی مِهر بیلن اورگنه دی. تیز فرصتده «نیازی» تخلصی بیلن شعر لر یازه باشله یدی.  نیازی عمری نینگ اخیری گچه ایجاد ایتیشنی دوام ایتدیره دی. شاعر اوز ایجادیده دَور نینگ مهم اجتماعی مسأله لرینی، کیشی لر نینگ شخصی حِس- تویغو لرینی چوقور مضمون و یوکسک صَنعت بیلن عکس ایتدیره دی. او اوز زمانینی غمخانه دیب یازه دی و خاکسار قیلینگن خلق نینگ درد  و  قیغو سینی چیکه دی و داد و فریادینی افاده له یدی، ظالم  مأمور لرنی کیسکین تنقید آستیگه آله دی.

آته نیاز استاد خطاط هم بولگن. خان تاپشریغی گه بناءً و اوز ایسته گی بوییچه اوزبیک کلاسیک ادبیاتی و شرق خلقلری ادبیاتیده بولگن یخشی اثر لر دن بیر قنچه سینی کوچیرگن.  جمله دن خوارزمده گی «مجموعة الشعرا» نینگ تاش باسمه نسخه سی نیازی تمانیدن کوچیریلگن نسخه دن باسیلگن. نیازی بیر قنچه وقت خیوه مدرسه لریده مُدَرّس لیک قیلگن و 1928نچی  ییلده (84 یاشیده) وفات ایتگن.

نیازی اوزی نینگ برکتلی ایجادی بیلن اون توقوزینچی عصر اوزبیک ادبیاتی تاریخیگه کتته گینه حصه قوشگن. اونینگ بیزگچه ایکی ته مُکَمّل دیوانی ییتیب کیلگن بولیب، بو لر ده شاعر نینگ غزل، مخمس، مُسدس، مثنوی، قطعه و باشقه نوع  لر ده یازگن شعر لری توپله نگن.  بو دیوانلر اوزبیکستان علم لر اکادمیسی بیرونی نامیده گی شرق شناسلیک انستیتوتی قولیازمه لر گنجینه سیده 793 ، 902 نمره لر بیلن سقلنماقده. بونده ن تشقری شاعر نینگ غزل لری اَیریم بیاض لر ده هم اوچره یدی. شو کتابده کیلتیریلگن نمونه لر شاعر نینگ اوغلی کامل جان آته نیازوف نینگ قولیده بولگن نیازی نینگ اوز قولیازمه سی و یوقاریده کورسه تیلگن دیوانلر دن آلینگن.

گلبن غه گللر اول زمان کیلدی مبارکبادلیک

خوبلر غه سلطان بولماغـــی شــأنیـغه انسـب دُور بسـی

گـویا که چیکمیش بی بدل  صورت انگه کلک قضا

بو طرفه دور کیم تاپمه دی ایسته ب نظیرین عشق ایلـی

عشق عالمی هر کون تاپر آنینگ شعاعیدین ضیا

مِهــر جمال طلعتـــی حُـسن آسمانی اوزره دُور

محبوب وصلی انده دیب گویا ایشیتمیش لر ندا

دَیــر فنا غـــه قیلدیلـــر زهد اهلی مسجد دین رجوع

کورگه ی فراقی دشتیده هر لحظه یوز تورلوک بلا

نوایی غزلیگه مخمس

عشق دردیــن بیلمس آنلر دین فلک حزگاه لر

اول کــــه سالغه ی شعله اعضاسیغه اوتلیغ آه لر

قـــیده بیلگه ی کویمـه گــــن زربفت کییگن شـــــــــاه لر

ایسکی تون بیچاره لر نی کوز لریگه ایلمه گی ی

تیــتغـی دیـن قـــان تامغـوچـی بیرحـــــم عالـــــــی جاهـــلــر

حــــلقــــه اورغــان بــزم عـیــــشی دَوریـــده دلـخــواهـلــــر

بولمه غان ینگلیغ غنی لرده  قناعت شکری یوق